Οι ετικέτες των βιογραφικών σημειωμάτων - Πλάτωνα Ριβέλλη

Έχω από παλιά μια εμμονή και μια οργισμένη αντίδραση απέναντι στα βιογραφικά σημειώματα, τα οποία με αδιακρισία και αδιακρίτως μας επιβάλλονται, ενώ στην ουσία δεν αποδίδουν παρά ένα πολύ μικρό μέρος τής αλήθειας μιας ολόκληρης ζωής.

Είναι σαφές ότι η ζωή ενός ανθρώπου μπορεί να κριθεί μόνον όταν ολοκληρωθεί. Δηλαδή μετά τον θάνατό του. Τότε είναι που οι επιλογές του εκτιμώνται με βάση τις συνέπειες, θετικές ή αρνητικές, που είχαν στη ζωή του. Μέχρι τότε ο άνθρωπος παλεύει ανάμεσα στις ενστικτώδεις αντιδράσεις του και τις δήθεν λογικές αποφάσεις του. Αυτή την πορεία θα έπρεπε να προσπαθεί να συμπυκνώσει και να εκφράσει ένα «βιογραφικό σημείωμα». Όσα όμως έχει επικρατήσει να περιλαμβάνονται σ’ αυτό είναι μοναχά οι επιγραμματικές και πανηγυρικές πράξεις που σηματοδότησαν μια οπωσδήποτε πιο σύνθετη ζωή.

Οι σπουδές εκφράζονται με την περάτωσή τους και τα πτυχία τους, οι συναισθηματικές σχέσεις με τους γάμους και τα διαζύγια και το επάγγελμα με τις επιτυχίες του. Είναι όμως σίγουρο ότι για μια ζωή οι απόπειρες και οι αποτυχίες, όπως άλλωστε και οι παραλήψεις, είναι εξίσου σημαντικές, καθοριστικές και αποκαλυπτικές. «Όλη του τη ζωή πίστευε ακράδαντα ότι ήταν σημαντικός καλλιτέχνης, αλλά ένιωθε πάντα αδύναμος να το αποδείξει και να το υποστηρίξει». «Ερωτεύτηκε παράφορα μια κοπέλα, αλλά αυτή δεν τον ήθελε». «Ήταν πολύ καλός στη δουλειά του, αλλά δεν ένιωθε χαρά». «Το μόνο που τον ενδιέφερε ήταν να αποδείξει στον πατέρα του ότι άξιζε». «Ήταν κοντός και γι’ αυτό ένιωθε πάντα μειονεκτικά». «Πέρασε μια παιδική ηλικία χωρίς αγάπη». Όλες αυτές οι φράσεις είναι συχνά πολύ πιο κοντά στην αλήθεια ενός ανθρώπου από το «Γεννήθηκε εδώ, περάτωσε τις σπουδές του εκεί, παντρεύτηκε την τάδε και έγινε καθηγητής εκεί». Αν ο καθένας μας διαβάσει ψύχραιμα το βιογραφικό με το οποίο συνοδεύει το έργο του, αντιλαμβάνεται ότι συνήθως προβάλλει μια εικόνα που μόνο εν μέρει (και όχι πάντα) ανταποκρίνεται στην αλήθεια. Ίσως μάλιστα να έχουμε και την επιθυμία να φωνάξουμε στον αποδέκτη τού βιογραφικού μας τα προτερήματα που πράγματι νομίζουμε πως έχουμε και να του αποκαλύψουμε την απάτη που κρύβουν πολλές μεγαλόσχημες δραστηριότητες και επιτυχίες. Τα συνηθισμένα όμως «βιογραφικά» προτιμούν την εφησυχαστική επικόλληση ετικετών. «Πενηντάρης. Επαγγελματίας φωτογράφος. Διδάκτωρ. Γνώστης δύο γλωσσών. Παντρεμένος.». Και ο κύκλος έκλεισε. Ο άνθρωπος κατετάγη στις αντίστοιχες κατηγορίες. Άσχετα αν νιώθει εκτός ηλικίας, αν νιώθει περισσότερο ποιητής από φωτογράφος, αν πήρε το διδακτορικό του με μέσον και δεν είναι περήφανος γι’ αυτό, αν τη μία γλώσσα δεν μπορεί καλά-καλά να τη μιλήσει και αν έχει πολύ μεγαλύτερη σημασία γι’ αυτόν μια ερωμένη, την οποία όμως δεν μπορεί να μνημονεύσει στο βιογραφικό του.

Οι τυποποιημένες ετικέτες, όχι απλώς δεν αποδίδουν μια ουσιαστική αλήθεια, αλλά αποπροσανατολίζουν τον αναγνώστη, αφού σχηματοποιούν την προσωπικότητα τού βιογραφούμενου. Το σημαντικό τελικά θα ήταν ο εν σημειώματι αυτοβιογραφούμενος καλλιτέχνης να έβρισκε τον τρόπο να κάνει τον ίδιο τον εαυτό του μοναδική ετικέτα.

Kείμενο: Πλάτων Ριβέλλης

Προέλευση: Φωτογραφικός Κύκλος
www.photocircle.gr
rivellis [at] otenet [dot] gr